O suicida profesional

Este suceso aconteceu aproximadamente dez anos antes de que eu puxese lapis no papel para contalo. As vidas de todos nos están cheas de sucedidos, mais o que me sorprende deste é o vívido que permanecen algúns detalles, xunto con outros pormenores que nunca asimilei totalmente e que me impediron gardalo nalgún lugar ordeado da miña memoria.

Acababa de mudar de casa e tiña que traballar algúns días nun proxecto nunha nova compañía. Polo tanto aínda estaba a barallar as posibles rutas e combinacións de liñas de metro e autobuses que farían a viaxe máis rápida e placenteira ata a nova oficina. Había varias alternativas e decidira probalas en días consecutivos. Este primeiro día iría ata a parada de metro A, desde onde podería camiñar uns dez minutos ata o traballo. Coincidía que a parada A estaba na mesma liña de metro, e separada só por tres paradas, que a parada B, que eu utilizaba con certa frecuencia, aínda que chegando desde a outra dirección, para visitar a unha amizade.

Entre o cansanzo da mañá, a desorientación da nova ruta, e o costume de dirixirme a parada B, pasei de largo da estación A e seguín insconcentemente cara a B. Cando me percatei do meu erro apeime na primeira oportunidade, na estación intermedia C. No andén da estación C esperei por un tren que me levase de volta a A; lembro de sentir a estraña de non querer estar alí, de querer apurar e marchar canto antes. Mentres esperaba, unha figura subiu pegada á parede das escaleiras que viñan da rúa e que remataban directamente paralelas ás vías do tren. Cando o tren se aproximaba e estaba a piques de entrar na estación a figura tirouse a vía, e o conductor non tivo tempo de deter a máquina.

Había outras dúas persoas no andén que eu lembre, se cadra máis, poren só lembro a un home detrás de min, e a unha muller a uns cinco metros á miña dereita. O home comezou a berrar: Dime que non foi certo o que vin! Dime que non foi certo!, Non! Non! non pasou. Eu pensei en dicirlle que non, que non acontecera, pero desistín, non tiña sentido. A señora ollou o reloxio, o taboleiro, o mapa de metro e marchou buscando unha alternativa para chegar ao seu destino. Eu fiquei atrapado un anaco entre a decisión prágmática da muller que decidiu marchar dilixente e a do home que mostraba na súa voz o efecto desolador do que viña de presenciar. Aínda hoxe podo verme alí atrapado entre estas dúas forzas, inmóvil, co alento tomado e o corazón batendo no peito, aínda hoxe me pregunto se non sigo aínda alí, atrapado nese andén.

Escoitando ao home berrando á miña espalda, lembro preguntarme a min mesmo: Que sinto? Que estou a sentir? Que debo sentir cando un descoñecido tira a súa vida diante de ti? Debo berrar coma ese home, dándolle voz a unha dolor ancestral, a unha dolor humana? ou, debo facer como fai a muller e apurar e buscar unha nova ruta para chegar ao traballo? Que debo sentir?

Logo dun anaco, logrei coller folgos e decidín ignorar os berros do home que seguía inconsolado. Saín da estación e decidín facer a ruta que me faltaba andando. Non estaba tan lonxe e logo pecharían a liña de metro. Preguntei a viandantes e perdinme varias veces; non me estaba a concentrar en seguir as señas que me daban. Nun momento dado cheguei a unha praza que recoñecín e dende alí xa fun quen de orientarme.

Cando cheguei á oficina expliqueille a miña xefa o motivo da miña tardanza. Sentei na miña mesa e encendín o ordenador. E así rematan as lembranzas dese día, o resto está todo esluido e pouco claro.

Contei esta suceso en varias ocasións, e para quitarlle ferro tratei sempre de lle dar un certo aire humorístico e referíndome ao protagonista como “o suicida profesional”. Porque era ben certo que o suicida sabía moi ben o que estaba a facer. Os conductores de metro están ben entreados para evitar os suicidios. Decelerán ao entrar nos andéns e están atentos. Este suicida fíxoo con total precisión, en certo sentido pódese dicir que era profesional. Pero non é isto o motivo polo que me resulta difícil esquecer ese día. Son outros pormenores.

Primeiro, eu non debía ter estado alí. Eu tiña planeado baixar na parada A, despisteime e inconscentemente seguín cara a B. Pero non aconteceu en ningunha das dúas estacións. Foi na C, unha estación que non tiña ningunha conexión coa miña vida. Esa era unha estación intermedia, un non lugar, unha estación da que nin sequera reparei no nome. Esa era unha estación de outros, non miña. En días posteriores pensaba continuamente nos mundos paralelos. Cruzara a un mundo paralelo, un mundo simultáne ao meu, e foi nese mundo simultáneo onde aconteceu o suicidio. Sempre comparo este feito ao arquetipo dun neno que abre unha porta ou caixón vedado e descubre algo insospeitado e doloroso.

Outro elemento deste sucedido que nunca dei pechado é a mina insistencia obsesiva en interrogarme: Que sentía? Qué era o que sentía ou que era o normal sentir? Qué debe sentir un ser humano cando outro ser humano se tira ao tren? Que nivel de humanidade hai en min? É agora que o meu lápis risca o papel para escribir sobre isto, que me decato de que a pregunta era perfectamente lóxica; a razón pola que me preguntaba que sentía?, era porque non estaba a sentir nada. A atrocidade do suceso, o absurdo do acontecido, produciu un bloqueo entre as miñas emocións, o meu corpo, e a miña mente. Unha xebra interior instantánea. É só agora que trazo estas letras, que podo decatarme de que hai unha parte de min que ten envexa do home que berraba detrás miña no andén, boto de menos berros e bágoas, e tamén maldicir algo, maldicir contra o mundo e a inxustiza e a dolor común a todos nós.

Unha persoa amiga explicoume que en situacións traumáticas a nosa mente, emocións e corpo, disócianse. É unha estratexia de sobrevivencia que permite a persoas que sufriron brutalidades e torturas, vivir para contalo. Non quero comparar esta experiencia coa de persoas que sufriron experiencias traumáticas en carne propia. Pero iso non quita que o mecanismo interior fose similar. A escrita e a lectura son como unha ponte invisible que abre canles para conectármonos, ben entre persoas, ben dentro dun mesmo. É poñendo estas letras que, como nun conxuro, as palabras serven de secreto corredor que une o separado e dalle voz ao calado.

Mais ainda hai un tercer elemento nesta historia que me é igualmente desconcertante. Nunca cheguei a ver plenamente o rostro da persoa que se matou. Vexo vivídamente a súa complexión, o seu andar, mais nunca puiden ver os riscos do seu rostro. Ata agora referinme como el, pero podía ter sido ela. Era baixa ou baixo, o seu pelo era loiro e crecho, gastaba anorac azul. Pareceume de pel moi branca que sempre atribuín as enfermidades, a unha vida enferma e pouco saudable. Algunhas veces tratei de poñerlle un rostro, configureino a partir de caras que coñecía Mais noutras ocasións pensaba que fora mellor así, non ter visto claramente o seu rostro. Ese rostro sen distingos é o rostro de todos nos, home ou muller, un rostro de trazo humano, que me interroga: Que sentes? Un rostro que me fixo preguntar moitas veces cal é o límite da dolor que podemos aturar; cal é a fronteira de dolor que se cruzamos nos levaría a quitarnos a nosa vida. Un rostro que me fixo preguntar que hai de suicida en cada un de nos. Esa faciana esvaída, de trazos indefinidos é o suicida que todos levamos dentro e que esperamos que nunca cobre vida porque se o fai, sería, paradóxicamente, para quitárnola. Un rostro que me segue a preguntar: Que sentes? Que escribes?

Leave a Reply